Memur Disiplin Cezaları: 657 Sayılı Kanun 125. Madde Tam Liste
Devlet memurlarının kamu hizmetini yürütürken uymakla yükümlü oldukları disiplin rejimi, 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinde düzenlenmiştir. Bu maddede, uyarmadan devlet memurluğundan çıkarmaya kadar tüm yaptırımlar ve bu yaptırımları gerektiren spesifik fiiller "tadat" (sayma) yoluyla belirlenmiştir. Disiplin soruşturmalarında sürecin bir idare hukuku avukatı ile takibi, memuriyet güvencesinin korunması açısından kritiktir.
1. Uyarma Cezası ve Gerektiren Fiiller
Memura, görevinde ve davranışlarında daha dikkatli olması gerektiğinin yazı ile bildirilmesidir:
- Emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, usul ve esasların yerine getirilmesinde, resmi belge, araç ve gereçlerin korunması ve bakımında kayıtsızlık göstermek veya düzensiz davranmak.
- Özürsüz veya izinsiz olarak göreve geç gelmek, erken ayrılmak, görev mahallini terk etmek.
- Kurumca belirlenen tasarruf tedbirlerine riayet etmemek.
- Usulsüz müracaat veya şikayette bulunmak.
- Devlet memuru vakarına yakışmayan tutum ve davranışta bulunmak.
- Görevine veya iş sahiplerine karşı kayıtsızlık göstermek veya ilgisiz kalmak.
- Belirlenen kılık ve kıyafet hükümlerine aykırı davranmak.
- Görevin işbirliği içinde yapılması ilkesine aykırı davranmak.
2. Kınama Cezası ve Gerektiren Fiiller
Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir:
- Emir ve görevlerin ifasında, araç-gereç bakımında kusurlu davranmak.
- Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini süresinde bildirmemek.
- Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak.
- Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunmak.
- Devlete ait araç, gereç ve eşyayı özel işlerinde kullanmak veya bunları kaybetmek.
- İş arkadaşlarına, maiyetindekilere ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, söz veya hareketle sataşmak.
- Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak, yazı yazmak veya resim çizmek.
- Verilen emirlere itiraz etmek.
- Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak.
- Kurumların huzur, sükun ve çalışma düzenini bozmak.
- Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya TV kurumlarına bilgi/demeç vermek.
3. Aylıktan Kesme Cezası ve Gerektiren Fiiller
Memurun brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır:
- Kasıtlı olarak; emir ve görevleri yapmamak, usul ve esasları yerine getirmemek, resmi belge ve araçları korumamak veya hor kullanmak.
- Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek.
- Devlete ait resmi belge ve araçları özel menfaat sağlamak için kullanmak.
- Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak.
- Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek.
- Görev yeri sınırları içerisinde izinsiz toplantı, tören vb. amaçlarla yer kullanımına yardımcı olmak.
- Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak davranışlarda bulunmak.
4. Kademe İlerlemesinin Durdurulması
Memurun bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 - 3 yıl durdurulmasıdır:
- Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek.
- Özürsüz ve kesintisiz 3 - 9 gün göreve gelmemek.
- Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak.
- Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü/aşağılayıcı fiiller yapmak, hakaret etmek veya tehdit etmek.
- Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek.
- Ticaret yapmak veya yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak.
- Görevin ifasında dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, din ve mezhep ayrımı yapmak.
- Belirlenen sürede mal bildiriminde bulunmamak.
- Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak.
- Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak.
5. Devlet Memurluğundan Çıkarma (İhraç)
Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmadır:
- İdeolojik/siyasi amaçlarla kurum huzurunu bozmak, boykot, işgal veya kamu hizmetini engelleme eylemlerine katılmak, tahrik etmek.
- Yasaklanmış yayınları, siyasi/ideolojik bildiri ve afişleri basmak, çoğaltmak veya kuruma asmak.
- Siyasi partiye girmek.
- Özürsüz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek.
- Savaş, OHAL veya afetlerde amirlerin verdiği görevleri yapmamak.
- Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak.
- Memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak.
- Yetki almadan gizli bilgileri açıklamak.
- Atatürk Aleyhine İşlenen Suçlar Hakkındaki Kanuna aykırı fiiller işlemek.
- Terör Örgütleri: Terör örgütleriyle eylem birliği içinde olmak, yardım etmek, kamu kaynaklarını bu örgütler için kullandırmak veya propagandasını yapmak.
Tekerrür, İyi Hal İndirimi ve Yargı Yolu
Disiplin hukukunda ceza tayin edilirken şu kurallar gözetilir:
- Tekerrür: Cezanın özlük dosyasından silinme süresi içinde aynı fiil işlenirse bir derece ağır ceza verilir.
- İyi Hal İndirimi: Geçmiş hizmetleri olumlu olan, ödül veya başarı belgesi alan memurlar için bir derece hafif ceza uygulanabilir.
- Benzeşme: Kanunda sayılmayan ancak nitelik ve ağırlık bakımından benzer eylemlere de aynı cezalar verilir.
Haksız disiplin cezalarına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılmalıdır. Av. Tuğba PEKER, idare hukuku ve askeri davalar konusundaki tecrübesiyle, hukuka aykırı cezaların iptali ve özlük haklarının iadesi süreçlerinde profesyonel danışmanlık sunmaktadır. Detaylı bilgi için hukuk büromuzla iletişime geçebilirsiniz.